آزمایش های شگفت انگیز در شیمی

1- سلام آتشين

روی ميز يك صفحه کاغذ قرار دارد. شما آن را به دست گرفته در حاليکه فندکی در دست داريد، به تماشاچيان تعظيم کرده و در ضمن ، فندک روشن را به کنار کاغذ می‌زنيد. يك مرتبه کلمه سلام به خط درشت روی کاغذ ظاهر می‌گردد در حاليکه اين نوشته شعله می‌کشد و تماشاچيان را غرق در شگفتی می‌سازد.

اجرای اين آزمايش بسيار ساده است، اما شما ابتدا به وسايل زير نيازمنديد:

10 گرم نيترات پتاسيم که در 25 سانتی متر مکعب آب حل کرده ايد.

 يك قلم نقاشی کوچک

يك صفحه تقريبا بزرگ کاغذ ضخيم که در ضمن کمی قابل نفوذ باشد.

بعد از تهيه اين وسايل ، ساعتها قبل از اجرای نمايش و دور از چشم تماشاچيان کلمه سلام را با محلول غليظ نيترات به وسيله قلم نقاشی روی کاغذ مزبور بنويسيد. پس از خشک شدن آن دوباره همين کلمه را روی آن مجددا بنويسيد و اين کار را چند بار تکرار کنيد تا ضخامت اين نوشته به حد کافی باشد. ضمنا بايد تمام حروف اين کلمه را به هم متصل کنيد. به محض تماس فندک با يک نقطه از نوشته، قسمت‌هايی از کاغذ که به وسيله نيترات پتاسيم اکسيد شده است می‌سوزد و ايجاد روشنايی می‌کند. به جای کلمه سلام می‌توانید کلمات مناسب دیگری به همين شيوه روی کاغذ بنويسيد و آتش بزنيد. آزمايش جالب لطف بيشتری به محفل شما خواهد بخشيد

2- شعله در گودی دست

اين بار به آزمايشی دست می‌زنيد که هيچ تماشاچی با ديدن آن نمی‌تواند از تعجب خودداری ‌کند و آن اينکه در حضور تماشاچيان ، مايعی را در گودی دستتان می‌ريزيد و چند لحظه بعد شعله‌های آتش زبانه می‌کشد، بدون اينکه دست شما احساس گرمای غير قابل تحملی بکند.

وسايل لازم برای اين کار عبارتند از:

 12  سانتيمتر مکعب سولفور کربن

 8 سانتيمتر مکعب تتراکلرور کربن

حال ابتدا آنها را خوب باهم مخلوط کنيد. سپس بدون اينکه کسی متوجه بشود دستتان را روی بخاری نيم گرم يا آجری که روی اجاق برقی قرار دارد و نظاير آن گرم کنيد و آن گاه مخلوط را در گودی دستتان بريزيد. در مدتی خيلی کوتاه مايع آغاز به شعله کشيدن می‌کند. اين سوختن توام با بوی خيلی زننده نيست و می‌توان حتی در داخل ساختمان نيز به اجرای آن اقدام کرد.

در صورتی که موقعيت مناسب نباشد تا شما قبلا دستتان را تا آن اندازه گرم کنيد، می‌توانید نظير آزمايش فوق ، به کمک يك لوله شيشه‌ای گرم ، مايع را مشتعل سازيد. اگر مواد تازه و موثر باشند، اين طريق برای مشتعل کردن آن کافی خواهد بود. در غير اين صورت کبريت بکشيد و به فاصله کمی از آن نگهداريد. مايع شعله ور خواهد شد. اما دست شما آنقدر گرم نمی‌شود که غير قابل تحمل باشد.

3- تصويري كه قرمز مي شود!

به دوستانتان بگوييد که آيا می‌توانند بدون استفاده از رنگ ، يك عکس را قرمز سازند و بلافاصله آن را به حالت معمولی در بياورند؟ مسلما کسی قادر به اين کار نخواهد بود. حالا شما تصويری را که قبلا تهيه کرده و صورت آن را با فنل فتاليين پوشانيده‌اید، از جيبتان بيرون بياوريد. اين مايع که به صورت تصوير ماليده شده ، ابتدا رنگی ندارد. ولی اگر شما انگشتانشان را در آمونياک خيس کنيد (که حتما قبلا اين کار را کرده‌ايد) و جلوی تصویر بگيرید، صورت آن قرمز کمرنگ می‌گردد! اگر انگشتانتان را کنار بکشيد، رنگ صورت دوباره معمولی می‌شود!

4- آب شعله آفرين!

ظرف شيشه‌ای را از روی ميز بر می‌داريد و از مايع بی‌رنگی که دارد کمی به دهان پر کرده و تظاهر به خوردن آن می‌کنيد. سپس آن را بيرون تف می‌کنيد. روی ميز می‌ريزد و بلافاصله شعله می‌کشد. علاقه مندان سرگرمي های شيمی می‌توانند جهت اجرای اين آزمايش ابتدا وسايل زير را تهيه کنيد:

يك ظرف شيشه‌ای محتوی الکل اتيليك

چند گرم ايندريد کروميك قرمز جامعا خشک

يك صفحه مسطح نسوز

سپس بايد به ترتيب زير عمل کرد:

صفحه مسطح نسوز را در محل دلخواهی روی ميز قرار داده و روی آن کريستالهای ايندريد کروميك را بپاشيد. وقتی الکل اتيليك را که به عنوان آب به تماشاچيان معرفی کرده‌اید در دهان گرفته و روی کريستالهای ايندريد کروميك بريزيد، فعل انفعالات شديدی انجام يافته و حرارت زيادی توليد می‌گردد تا انجا که الکل اتيليك مشتعل می‌شود و ارتفاع شعله حتی به 15 الی 20 سانتيمتر هم می‌رسد.

شما اگر حاضر به ریختن الکل در دهان خود و تف کردن آن روی ميز نيستيد (زيرا اين عمل در حضور دوستان ، کمی زشت است) ، مي‌توانيد در يك ظرف حلبی ، چند گرم ايندريد کروميك بريزيد و الکل اتيليك را که آب معرفی کرده‌ايد روی آن اضافه کنيد. بلافاصله شعله‌ها از درون ظرف حلبی زبانه خواهد کشيد. ياد آوری مي‌کنيم که در تمام آزمايشهای شيمی که با شعله همراه است، بايد دقت زياد کرد تا لباس شما آتش نگيرد و دستتان نسوزد و همچنين اين آزمایشان حتما بايد چند بار قبلا آزمايش شده و سپس تماشاچيان اجرا گردد.

۵- آتش سبز خود به خودي

در يك لوله ي آزمايش درب دار، 4 گرم NH4NO3 ، 1 گرم NH4Cl و 5/0 گرم Ba(NO3)2­­­   بريزيد. 4گرم گرد فلز روي را به مخلوط افزوده درب لوله را گذاشته و به شدت تكان دهيد.

مخلوط خاكستري رنگ را بر روي يك سطح نسوز (مانند پنبه كوهي) بريزيد به طوري كه پخش نشود (به صورت كپه اي) چند قطره آب بر روي آن بپاشيد.

آتش سبز رنگي به طور خود به خود فوران مي كند.

توجه : از عينك ايمني و روپوش آزمايشگاه استفاده شود.

۶-آتش سرخ خود به خودي

داخل يك شيشه ي كوچك يا لوله ي آزمايش كوچك را با پتاسيم كلرات پر كنيد و درب آن را ببنديد. لوله آزمايش ديگري را با شكر و حدود 5/0 گرم استرانسيم نيترات پر كنيد و درب آن را ببنديد. هنگام اجراي آزمايش محتويات درون دو لوله را يك بشر تميز و خشك كاملاً مخلوط كنيد و با هم زن خشك وتميز، خوب هم بزنيد.

     روي يك سطح نسوز مانند پنبه كوهي 1 تا 3 ميلي ليتر سولفوريك اسيد غليظ بريزيد. اتاق را تاريك كنيد و مخلوط را روي اسيد بريزيد و عقب بايستيد. پس ازايجاد قدري سر و صدا شعله ي سرخ شديدي ايجاد مي شود.

۷- دستمال شعله ور

حدود 75 ميلي ليتر از محلول 50:50 آب – اتانول را در يك بشر 250 ميلي ليتر بريزيد. يك دستمال نخي يا كتاني را در آن قرار دهيد تا محلول به خوبي جذب آن شود. دستمال را با يك انبر دسته بلند بگيريد و آتش بزنيد. چراغ ها را خاموش كرده و اجازه دهيد دستمال تا حدود 30 ثانيه در تاريكي بسوزد.

سپس شعله را با يك كپسول آتش نشاني خاموش كنيد. دستمال سالم و نسوخته است!

منبع: برگرفته از مجله ي شيمي